بحث و تحقيق قائلان به تركب جسم از هيولى و صورت تا زمان دانشمند يگانه و محقق فرزانه صدر المدققين تركيب ماده و صورت را انضمامى مىدانسته‌اند . مير صدر دشتكى قول به اتحاد را اختيار نمود ، ولى بنابر اصالت وجود و انكار تشكيك خاصى و حركت جوهريه التزام به اين قول مشكل است . محقق دوانى معاصر ميرصدر ( ره ) اشكالاتى بر مختار معاصر خود نموده است كه الحق بعضى از آن اشكالات بنابر طريقه سيد وارد و غيرقابل انحلال است . صدر المتألهين مختار سيد را پسنديده و اختيار نموده است « 1 » و از اشكالات محقق دوانى پاسخ داده است ، ولى بين تركيب اتحادى مختار صدر المحققين و سيد سند « 2 » خيلى فرق است « 3 » . سيد مقدماتى را در فلسفه قبول كرده است كه با

--> متعدده متوارد بر هيولى مىباشند و وحدت هيولى اگرچه ضعيف است ، ولى وحدتش وحدت شخصى و هر واحد شخصى اقوى از واحد بالنوع است ، فكن على بصيرة . ( 1 ) . در جواهر و اعراض اسفار فرموده است : « فصل في معرفة تركّب الجسم الطبيعي عن مادته و صورته - الحق عندنا موافقا لما تفطن به بعض المتأخرين من أعلام بلدتنا شيراز - حرسها اللّه و اهلها - أنّ التركيب بينهما اتحادي » . ( 2 ) . براى آن‌كه سيد ( ره ) اجزاى محسوسه و اعضا از قبيل لحم و شحم و ساير اجزاى مركب حقيقى مثل انسان را نفى كرده و همين‌طور تركيب حقيقى و واقعى بين مجرد تام و مادى تام قائل شده و بلكه تركيب جسم را از دو جزء جوهرى به اعتبار خارج منكر شده است . از طرف ديگر ملا جلال دوانى وحدت حقيقى را به‌كلى منكر شده است و انكار وحدت حقيقى در انواع طبيعيه ملازم با عدم جواز حمل جنس بر فصل است . ( 3 ) . دوانى بنابه نقل تحفهء سامى در سنهء 830 هجرى متولد و در سنهء 907 يا 908 از دنيا رفته است ، وى محقّق و صاحب‌نظر بوده است . صدر الدين دشتكى معروف به ميرصدر متولد دوم شعبان 828 و متوفاى جمعه 12 رمضان 903 از دانشمندان به‌نام عصر خود و به دقت‌نظر و حدّت ذهن معروف بوده است . ميرصدر داراى فرزندى فرزانه و محقق بوده است به نام امير غياث الدين منصور كه در سنهء 948 از اين عالم رخت بربسته است .